Słuchaj artykułu
Google Wavenet
7 min
0:00
Naciśnij play, aby słuchać
Światowy Dzień Drzemki w Pracy przypomina, że krótki sen w ciągu dnia pracy zmniejsza senność i poprawia czujność. Święto wywodzi się z amerykańskiego National Napping Day, który od 1999 roku przypada dzień po wiosennej zmianie czasu. Badania drzemek w pracy dotyczą głównie pracowników zmianowych i załóg samolotów. Najpewniejszy efekt to mniejsza senność pod koniec zmiany. Wpływ na sprawność jest słabszy i zależy od długości drzemki.Kiedy przypada Światowy Dzień Drzemki w Pracy?Światowy Dzień Drzemki w Pracy przypada w marcu, ale źródła podają różne daty. Polskie media najczęściej wskazują 12 marca. Pierwowzorem święta jest jednak amerykański National Napping Day o ruchomej dacie. Wypada on w poniedziałek po wiosennym przestawieniu zegarków na czas letni.National Napping Day stworzyli w 1999 roku William Anthony, profesor Uniwersytetu Bostońskiego, i jego żona Camille. Chcieli przełamać przekonanie, że drzemka w ciągu dnia świadczy o lenistwie. Wybór daty miał prosty powód. Po zmianie czasu wszyscy są o godzinę bardziej niewyspani niż zwykle.Rozbieżność dat wynika więc z dwóch tradycji. Stała data w marcu jest prostsza do zapamiętania. Ruchoma data lepiej oddaje pierwotny sens święta, czyli reakcję na zmęczenie po zmianie czasu. W Polsce zegarki przestawia się w ostatnią niedzielę marca, więc poniedziałek po zmianie przypada pod koniec miesiąca.Święto nie ma statusu urzędowego i nie daje pracownikom prawa do drzemki. Jest okazją do rozmowy o zmęczeniu w pracy. W marcu przypada też Światowy Dzień Snu, ustanowiony przez Światowe Stowarzyszenie Medycyny Snu. To osobne wydarzenie, poświęcone snowi nocnemu.Oba święta łączy ten sam cel: zwrócić uwagę na koszty niewyspania. Dzień Drzemki w Pracy dotyczy jednak wąskiego tematu, czyli odpoczynku w godzinach pracy. Skutki przewlekłego niedoboru snu opisuje artykuł o tym, jak brak snu wpływa na organizm.Czy drzemka w pracy poprawia wydajność?Drzemka w pracy wyraźnie zmniejsza senność, a jej wpływ na sprawność jest mniejszy, niż sugeruje popularny przekaz. Najlepiej zbadano to u pracowników zmianowych. Przegląd systematyczny Martin-Gill i współpracowników z 2018 roku objął 13 badań z udziałem ratowników medycznych i podobnych grup.Miara
Efekt drzemki w pracy
Znaczenie statystyczneSenność pod koniec zmiany
umiarkowane zmniejszenie
istotneZmiana senności od początku do końca zmiany
umiarkowane zmniejszenie
istotneCzas reakcji pod koniec zmiany
mała poprawa
nieistotnaZmiana czasu reakcji w trakcie zmiany
brak zmiany
nieistotnaAutorzy przeglądu i tak uznali, że zaplanowane drzemki pomagają pracownikom zmianowym. Wskazali jednak, że wciąż brakuje danych o najlepszej porze i długości drzemki w pracy.Mocniejsze dowody na poprawę sprawności dają badania w lotnictwie. Zespół NASA pod kierunkiem Marka Rosekinda opisał w 1995 roku zaplanowany odpoczynek pilotów podczas długich lotów. Drzemki w trakcie lotu poprawiły czujność i sprawność w najbardziej wymagającej fazie, czyli przy podejściu i lądowaniu. Ten sam zespół przestrzegał, że inercję snu trzeba uwzględnić przed wprowadzeniem drzemek w pracy.W pracy biurowej danych jest mniej. Metaanaliza z 2021 roku objęła 11 badań i 381 osób w wieku produkcyjnym, w tym jedną grupę badaną w warunkach pracy. Po drzemce sprawność poznawcza była lepsza, a najbardziej poprawiała się czujność. Szczegóły tych badań opisuje artykuł o power nap.Jak zaplanować drzemkę w pracy, żeby nie zaszkodziła?Drzemka w pracy powinna być krótka i zaplanowana tak, żeby inercja snu minęła przed ważnym zadaniem. W pracy dziennej sprawdza się 10-20 minut snu we wczesnym popołudniu. Przy nocnej zmianie rozsądny jest dłuższy limit, ale wciąż z budzikiem.Badanie Oriyamy z 2024 roku sprawdziło drzemki u 12 kobiet podczas symulowanej pracy nocnej. Drzemki 90-minutowe powodowały inercję snu niezależnie od pory. Drzemki 30-minutowe dawały minimalną inercję. Różnica była wyraźna.Kolejność kroków przy wprowadzaniu drzemki w pracy wygląda tak:- zgoda przełożonego i jasne zasady, kiedy i gdzie można odpocząć,- ciche, przyciemnione miejsce poza stanowiskiem pracy,- budzik ustawiony na 20 minut, a przy nocnej zmianie na 30 minut,- kilka minut na rozbudzenie przed powrotem do zadań wymagających uwagi,- brak drzemki tuż przed prowadzeniem pojazdu lub obsługą maszyn.Najczęstszy błąd to drzemka bez limitu czasu. Długi sen w pracy zwiększa ryzyko inercji, przez co powrót do pełnej sprawności się opóźnia.Komfort miejsca też ma znaczenie, bo hałas i światło utrudniają wyciszenie. Część osób pracujących przy komputerze korzysta z lekkiego nacisku
kołdry obciążeniowej podczas odpoczynku. Brakuje jednak badań, które sprawdzałyby jej wpływ na krótką drzemkę w pracy.Co mogą zrobić firmy w Światowy Dzień Drzemki w Pracy?Firmy mogą potraktować to święto jako start programu zarządzania zmęczeniem, a nie jednorazową akcję. Najlepiej zbadany przykład pochodzi z lotnictwa. W 2006 roku zespół Rosekinda ocenił taki program w liniach lotniczych u 29 członków załóg.Program obejmował edukację o śnie, strategie czujności, zmiany w grafiku i dbałość o zdrowy sen. Po 3,5-godzinnym szkoleniu wynik testu wiedzy wzrósł średnio z 74% do 98% poprawnych odpowiedzi. W wariancie z nowym grafikiem załogi spały o 1 godzinę i 9 minut więcej. Autorzy uznali takie połączenie działań za skuteczny sposób zarządzania zmęczeniem.Z tego przykładu wynika, że sama zgoda na drzemkę to za mało. Liczy się też grafik, który pozwala się wyspać w nocy. Drzemka w pracy uzupełnia sen, ale nie naprawia grafiku, który regularnie go skraca.Badania nad drzemkami w pracy wciąż trwają. Protokół badania NAPWORK z 2026 roku zakłada 12-tygodniową próbę z udziałem 80 pielęgniarek i asystentów pielęgniarskich pracujących w 12-godzinnych zmianach. Uczestnicy mają mieć 30-minutową szansę na drzemkę w osobnym, cichym pokoju. Badanie sprawdzi wpływ na wczesne wskaźniki ryzyka chorób serca.Praktyczny pierwszy krok dla firmy to wyznaczenie cichego pomieszczenia i spisanie prostych zasad korzystania z niego. Więcej o dbaniu o dobrostan pracowników opisuje artykuł o wellbeingu w pracy.Najczęściej zadawane pytaniaCzy w pracy można zrobić sobie drzemkę?Można, jeśli pozwalają na to zasady obowiązujące w firmie i przełożony. Święto Dnia Drzemki w Pracy nie daje prawa do snu w godzinach pracy. W wielu firmach krótki odpoczynek jest akceptowany, w innych nie. Przy stanowiskach wymagających stałej czujności drzemka może być niedopuszczalna ze względów bezpieczeństwa.Ile powinna trwać drzemka w pracy?W pracy dziennej najlepiej sprawdza się 10-20 minut snu. Po takiej drzemce inercja snu jest zwykle niewielka, więc szybko można wrócić do zadań. Przy nocnej zmianie badanie z 2024 roku wskazuje na 30 minut jako wariant z minimalną inercją. Drzemki 90-minutowe dawały wyraźne otępienie po pobudce.Czy drzemka w pracy poprawia koncentrację?Drzemka w pracy najpewniej zmniejsza senność, a koncentrację poprawia słabiej. Przegląd 13 badań z 2018 roku wykazał istotny spadek senności pod koniec zmiany. Czas reakcji poprawił się jednak tylko nieznacznie. Większą poprawę sprawności opisano w lotnictwie, przy lądowaniu po drzemce pilotów.Czy drzemka w pracy może zaszkodzić snowi nocnemu?Może, jeśli jest długa albo odbywa się późnym popołudniem. Drzemka rozładowuje część presji snu, więc wieczorem senność przychodzi później. Osoby z bezsennością powinny z niej zrezygnować. Wpływ drzemek na sen nocny szerzej opisuje artykuł o drzemce po obiedzie.Na jakich źródłach opiera się artykuł?Artykuł opiera się na sześciu publikacjach naukowych i informacjach o historii święta:- Martin-Gill C. i in. (2018), Effects of Napping During Shift Work on Sleepiness and Performance in Emergency Medical Services Personnel and Similar Shift Workers: A Systematic Review and Meta-Analysis, Prehospital Emergency Care- Rosekind M.R. i in. (1995), Alertness management: strategic naps in operational settings, Journal of Sleep Research- Rosekind M.R., Gregory K.B., Mallis M.M. (2006), Alertness management in aviation operations: enhancing performance and sleep, Aviation, Space, and Environmental Medicine- Dutheil F. i in. (2021), Effects of a Short Daytime Nap on the Cognitive Performance: A Systematic Review and Meta-Analysis, International Journal of Environmental Research and Public Health- Oriyama S. (2024), A 90- followed by a 30-min nap reduces fatigue whereas a 30- followed by a 90-min nap maintains cognitive performance in night work, Sleep Medicine- Bouchou Y. i in. (2026), protokół badania NAPWORK, BMJ Open- Sleep Review, informacja o historii National Napping Day; Super Express i money.pl, informacje o dacie święta w PolsceArtykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani przepisów obowiązujących w miejscu pracy.
Światowy Dzień Drzemki w Pracy przypomina, że krótki sen w ciągu dnia pracy zmniejsza senność i poprawia czujność. Święto wywodzi się z amerykańskiego National Napping Day, który od 1999 roku przypada dzień po wiosennej zmianie czasu. Badania drzemek w pracy dotyczą głównie pracowników zmianowych i załóg samolotów. Najpewniejszy efekt to mniejsza senność pod koniec zmiany. Wpływ na sprawność jest słabszy i zależy od długości drzemki.
Kiedy przypada Światowy Dzień Drzemki w Pracy?
Światowy Dzień Drzemki w Pracy przypada w marcu, ale źródła podają różne daty. Polskie media najczęściej wskazują 12 marca. Pierwowzorem święta jest jednak amerykański National Napping Day o ruchomej dacie. Wypada on w poniedziałek po wiosennym przestawieniu zegarków na czas letni.
National Napping Day stworzyli w 1999 roku William Anthony, profesor Uniwersytetu Bostońskiego, i jego żona Camille. Chcieli przełamać przekonanie, że drzemka w ciągu dnia świadczy o lenistwie. Wybór daty miał prosty powód. Po zmianie czasu wszyscy są o godzinę bardziej niewyspani niż zwykle.
Rozbieżność dat wynika więc z dwóch tradycji. Stała data w marcu jest prostsza do zapamiętania. Ruchoma data lepiej oddaje pierwotny sens święta, czyli reakcję na zmęczenie po zmianie czasu. W Polsce zegarki przestawia się w ostatnią niedzielę marca, więc poniedziałek po zmianie przypada pod koniec miesiąca.
Święto nie ma statusu urzędowego i nie daje pracownikom prawa do drzemki. Jest okazją do rozmowy o zmęczeniu w pracy. W marcu przypada też Światowy Dzień Snu, ustanowiony przez Światowe Stowarzyszenie Medycyny Snu. To osobne wydarzenie, poświęcone snowi nocnemu.
Oba święta łączy ten sam cel: zwrócić uwagę na koszty niewyspania. Dzień Drzemki w Pracy dotyczy jednak wąskiego tematu, czyli odpoczynku w godzinach pracy. Skutki przewlekłego niedoboru snu opisuje artykuł o tym, jak brak snu wpływa na organizm.
Czy drzemka w pracy poprawia wydajność?
Drzemka w pracy wyraźnie zmniejsza senność, a jej wpływ na sprawność jest mniejszy, niż sugeruje popularny przekaz. Najlepiej zbadano to u pracowników zmianowych. Przegląd systematyczny Martin-Gill i współpracowników z 2018 roku objął 13 badań z udziałem ratowników medycznych i podobnych grup.
| Miara | Efekt drzemki w pracy | Znaczenie statystyczne |
|---|
| Senność pod koniec zmiany | umiarkowane zmniejszenie | istotne |
| Zmiana senności od początku do końca zmiany | umiarkowane zmniejszenie | istotne |
| Czas reakcji pod koniec zmiany | mała poprawa | nieistotna |
| Zmiana czasu reakcji w trakcie zmiany | brak zmiany | nieistotna |
Autorzy przeglądu i tak uznali, że zaplanowane drzemki pomagają pracownikom zmianowym. Wskazali jednak, że wciąż brakuje danych o najlepszej porze i długości drzemki w pracy.
Mocniejsze dowody na poprawę sprawności dają badania w lotnictwie. Zespół NASA pod kierunkiem Marka Rosekinda opisał w 1995 roku zaplanowany odpoczynek pilotów podczas długich lotów. Drzemki w trakcie lotu poprawiły czujność i sprawność w najbardziej wymagającej fazie, czyli przy podejściu i lądowaniu. Ten sam zespół przestrzegał, że inercję snu trzeba uwzględnić przed wprowadzeniem drzemek w pracy.
W pracy biurowej danych jest mniej. Metaanaliza z 2021 roku objęła 11 badań i 381 osób w wieku produkcyjnym, w tym jedną grupę badaną w warunkach pracy. Po drzemce sprawność poznawcza była lepsza, a najbardziej poprawiała się czujność. Szczegóły tych badań opisuje artykuł o power nap.
Jak zaplanować drzemkę w pracy, żeby nie zaszkodziła?
Drzemka w pracy powinna być krótka i zaplanowana tak, żeby inercja snu minęła przed ważnym zadaniem. W pracy dziennej sprawdza się 10-20 minut snu we wczesnym popołudniu. Przy nocnej zmianie rozsądny jest dłuższy limit, ale wciąż z budzikiem.
Badanie Oriyamy z 2024 roku sprawdziło drzemki u 12 kobiet podczas symulowanej pracy nocnej. Drzemki 90-minutowe powodowały inercję snu niezależnie od pory. Drzemki 30-minutowe dawały minimalną inercję. Różnica była wyraźna.
Kolejność kroków przy wprowadzaniu drzemki w pracy wygląda tak:
- zgoda przełożonego i jasne zasady, kiedy i gdzie można odpocząć,
- ciche, przyciemnione miejsce poza stanowiskiem pracy,
- budzik ustawiony na 20 minut, a przy nocnej zmianie na 30 minut,
- kilka minut na rozbudzenie przed powrotem do zadań wymagających uwagi,
- brak drzemki tuż przed prowadzeniem pojazdu lub obsługą maszyn.
Najczęstszy błąd to drzemka bez limitu czasu. Długi sen w pracy zwiększa ryzyko inercji, przez co powrót do pełnej sprawności się opóźnia.
Komfort miejsca też ma znaczenie, bo hałas i światło utrudniają wyciszenie. Część osób pracujących przy komputerze korzysta z lekkiego nacisku kołdry obciążeniowej podczas odpoczynku. Brakuje jednak badań, które sprawdzałyby jej wpływ na krótką drzemkę w pracy.
Co mogą zrobić firmy w Światowy Dzień Drzemki w Pracy?
Firmy mogą potraktować to święto jako start programu zarządzania zmęczeniem, a nie jednorazową akcję. Najlepiej zbadany przykład pochodzi z lotnictwa. W 2006 roku zespół Rosekinda ocenił taki program w liniach lotniczych u 29 członków załóg.
Program obejmował edukację o śnie, strategie czujności, zmiany w grafiku i dbałość o zdrowy sen. Po 3,5-godzinnym szkoleniu wynik testu wiedzy wzrósł średnio z 74% do 98% poprawnych odpowiedzi. W wariancie z nowym grafikiem załogi spały o 1 godzinę i 9 minut więcej. Autorzy uznali takie połączenie działań za skuteczny sposób zarządzania zmęczeniem.
Z tego przykładu wynika, że sama zgoda na drzemkę to za mało. Liczy się też grafik, który pozwala się wyspać w nocy. Drzemka w pracy uzupełnia sen, ale nie naprawia grafiku, który regularnie go skraca.
Badania nad drzemkami w pracy wciąż trwają. Protokół badania NAPWORK z 2026 roku zakłada 12-tygodniową próbę z udziałem 80 pielęgniarek i asystentów pielęgniarskich pracujących w 12-godzinnych zmianach. Uczestnicy mają mieć 30-minutową szansę na drzemkę w osobnym, cichym pokoju. Badanie sprawdzi wpływ na wczesne wskaźniki ryzyka chorób serca.
Praktyczny pierwszy krok dla firmy to wyznaczenie cichego pomieszczenia i spisanie prostych zasad korzystania z niego. Więcej o dbaniu o dobrostan pracowników opisuje artykuł o wellbeingu w pracy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy w pracy można zrobić sobie drzemkę?
Można, jeśli pozwalają na to zasady obowiązujące w firmie i przełożony. Święto Dnia Drzemki w Pracy nie daje prawa do snu w godzinach pracy. W wielu firmach krótki odpoczynek jest akceptowany, w innych nie. Przy stanowiskach wymagających stałej czujności drzemka może być niedopuszczalna ze względów bezpieczeństwa.
Ile powinna trwać drzemka w pracy?
W pracy dziennej najlepiej sprawdza się 10-20 minut snu. Po takiej drzemce inercja snu jest zwykle niewielka, więc szybko można wrócić do zadań. Przy nocnej zmianie badanie z 2024 roku wskazuje na 30 minut jako wariant z minimalną inercją. Drzemki 90-minutowe dawały wyraźne otępienie po pobudce.
Czy drzemka w pracy poprawia koncentrację?
Drzemka w pracy najpewniej zmniejsza senność, a koncentrację poprawia słabiej. Przegląd 13 badań z 2018 roku wykazał istotny spadek senności pod koniec zmiany. Czas reakcji poprawił się jednak tylko nieznacznie. Większą poprawę sprawności opisano w lotnictwie, przy lądowaniu po drzemce pilotów.
Czy drzemka w pracy może zaszkodzić snowi nocnemu?
Może, jeśli jest długa albo odbywa się późnym popołudniem. Drzemka rozładowuje część presji snu, więc wieczorem senność przychodzi później. Osoby z bezsennością powinny z niej zrezygnować. Wpływ drzemek na sen nocny szerzej opisuje artykuł o drzemce po obiedzie.
Na jakich źródłach opiera się artykuł?
Artykuł opiera się na sześciu publikacjach naukowych i informacjach o historii święta:
- Martin-Gill C. i in. (2018), Effects of Napping During Shift Work on Sleepiness and Performance in Emergency Medical Services Personnel and Similar Shift Workers: A Systematic Review and Meta-Analysis, Prehospital Emergency Care
- Rosekind M.R. i in. (1995), Alertness management: strategic naps in operational settings, Journal of Sleep Research
- Rosekind M.R., Gregory K.B., Mallis M.M. (2006), Alertness management in aviation operations: enhancing performance and sleep, Aviation, Space, and Environmental Medicine
- Dutheil F. i in. (2021), Effects of a Short Daytime Nap on the Cognitive Performance: A Systematic Review and Meta-Analysis, International Journal of Environmental Research and Public Health
- Oriyama S. (2024), A 90- followed by a 30-min nap reduces fatigue whereas a 30- followed by a 90-min nap maintains cognitive performance in night work, Sleep Medicine
- Bouchou Y. i in. (2026), protokół badania NAPWORK, BMJ Open
- Sleep Review, informacja o historii National Napping Day; Super Express i money.pl, informacje o dacie święta w Polsce
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani przepisów obowiązujących w miejscu pracy.