Tencel – co to za materiał?

Tencel™ to marka włókien drzewnych austriackiej firmy Lenzing, najczęściej lyocellu. Włókno powstaje z celulozy pozyskiwanej z drewna, np. eukaliptusa, buku lub świerku. Lenzing podaje, że w procesie produkcji odzyskuje ponad 99,8% rozpuszczalnika. Tencel jest miękki, przewiewny i dobrze chłonie wilgoć. Dlatego często stosuje się go w pościeli, kołdrach i bieliźnie.Czym jest tencel?Tencel to nazwa handlowa, a nie osobny rodzaj włókna. Znak należy do austriackiej firmy Lenzing. Pod tą marką sprzedawane są głównie dwa włókna: lyocell i modal.Włókno Tencel Surowiec Cechy według Sleep FoundationLyocell najczęściej eukaliptus nowsza generacja włókien wiskozowych, rozpuszczalnik odzyskiwany do ponownego użyciaModal głównie buk lepsza wytrzymałość na mokro, mniejsza skłonność do kurczenia sięOba włókna to włókna celulozowe, czyli sztuczne włókna z naturalnego surowca. Nie są to włókna syntetyczne jak poliester, bo powstają z drewna, a nie z ropy naftowej. Nie są też włóknami w pełni naturalnymi jak bawełna czy len.Na metce produkt może być opisany jako „lyocell” albo „TENCEL™ Lyocell”. Druga nazwa oznacza włókno firmy Lenzing. Inne oznaczenia surowców wyjaśnia poradnik, jak czytać metki pościeli.Tencel często łączy się z bawełną lub poliestrem. Według Sleep Foundation takie mieszanki obniżają cenę produktu. Skład mieszanki zawsze podaje metka.Jak powstaje tencel?Tencel Lyocell powstaje z masy celulozowej z drewna, rozpuszczonej w rozpuszczalniku organicznym i przędzionej we włókno. Lenzing nazywa ten proces obiegiem zamkniętym.Drewno pochodzi według Lenzing z lasów z certyfikatem FSC® lub PEFC albo ze źródeł kontrolowanych. Firma wymienia m.in. eukaliptus, świerk, buk, klon, sosnę, brzozę i akację. Pozyskiwanie drewna ma być zrównoważone z tempem wzrostu lasów.Z drewna wytwarza się masę celulozową. Rozpuszcza się ją w rozpuszczalniku, a roztwór przeciska przez dysze, tworząc włókna. Następnie rozpuszczalnik się wypłukuje i odzyskuje. Lenzing podaje, że odzysk wynosi ponad 99,8%, a rozpuszczalnik wraca do obiegu.Według Lenzing proces lyocellu zużywa znacznie mniej zasobów i chemikaliów niż produkcja zwykłej wiskozy. Firma publikuje też dane środowiskowe w bazie Higg MSI. Dla 1 kg włókna Tencel Lyocell wynoszą one:Wskaźnik Higg MSI (1 kg włókna) WartośćŚlad węglowy 3,16 kg CO2 eq.Zużycie wody 47,9 kgNiedobór wody 0,765 m³ eq.Zużycie paliw kopalnych 45,3 MJDane obejmują produkcję w Austrii, USA i Wielkiej Brytanii. Pochodzą od producenta i obejmują etap do wyjścia włókna z fabryki.Jakie właściwości ma tencel?Tencel jest miękki, przewiewny, dobrze chłonie wilgoć i jest wytrzymały. Lenzing opisuje włókna jako mające wysoką chłonność wilgoci i dające większy komfort cieplny. Im cieńsze włókna, tym bardziej miękka tkanina.Właściwości lyocellu porównali Tomljenović, Živičnjak i Skenderi w badaniu z 2024 roku w czasopiśmie Fibers. Badali dzianiny na bieliznę z wiskozy i lyocellu, porównując je z bawełną.Właściwość dzianiny Lyocell Wiskoza BawełnaChłonność wilgoci (stan suchy) 9,09% 10,01% 5,78%Przepuszczalność powietrza po praniu (dm³/min·cm²) 75,25 67,28 28,45Wytrzymałość wzdłuż (stan suchy) 351,8 N 250,8 N brak danychKurczliwość wzdłuż po praniu −8,1% −11,9% brak danychDzianina z lyocellu była więc wyraźnie bardziej przewiewna od bawełnianej i chłonęła więcej wilgoci. Była też wytrzymalsza i mniej się kurczyła niż wiskoza. W badaniu gorzej wypadła jednak odporność na ścieranie, zwłaszcza w stanie suchym.Sleep Foundation opisuje tencel jako bardzo miękki i odpowiedni dla wrażliwej skóry. Według serwisu tencel dobrze odprowadza wilgoć, co sprzyja osobom, którym jest gorąco w nocy. Mniej się też mechaci niż bawełna, jeśli przestrzega się zasad pielęgnacji.Dlatego tencel często wybiera się do pościeli i kołdr na cieplejsze miesiące. Materiały na lato porównuje artykuł o kołdrach letnich. Parametry tencelu w wyrobach sensorycznych opisuje tekst o tencelu w kołdrach obciążeniowych.Tencel ma też wady. Sleep Foundation zalicza go do droższych tkanin, choć zwykle tańszych od luksusowej bawełny egipskiej. Według serwisu bawełna jest też łatwiejsza w pielęgnacji. Porównanie tencelu z wełną i alpaką zawiera artykuł o kołdrach z merino, alpaki i Tencelu™.Jak dbać o pościel i ubrania z tencelu?Pościel i ubrania z tencelu pierze się delikatnie, w chłodnej lub letniej wodzie, i suszy bez wysokiej temperatury. Podstawą zawsze jest metka produktu. Sleep Foundation zaznacza, że część wyrobów z lyocellu nadaje się tylko do czyszczenia chemicznego.Zalecenia Sleep Foundation i poradnika Homes & Gardens zebrano w tabeli.Etap ZaleceniePrzed praniem sprawdzić metkę, usunąć plamy delikatnym środkiemPranie program delikatny, woda zimna lub letniaŚrodek piorący łagodny detergentOchrona ubrania w siatce do praniaSuszenie najlepiej na powietrzu, bez wysokiej temperaturyHomes & Gardens podaje, że suszenie na powietrzu chroni tencel przed uszkodzeniem i kurczeniem się. Sleep Foundation ostrzega, że wysoka temperatura może zniszczyć tkaninę.Wskazówki dotyczące przechowywania pościeli po sezonie zawiera poradnik, jak przechowywać pościel zimową. Pielęgnację kołdr sensorycznych opisuje artykuł, jak dbać o kołdrę obciążeniową.Przy zakupie warto sprawdzić także certyfikaty bezpieczeństwa tkaniny. Znaczenie najpopularniejszego z nich wyjaśnia tekst o certyfikacie Oeko-Tex.Najczęściej zadawane pytaniaCzy tencel to materiał naturalny?Tencel nie jest w pełni naturalny ani syntetyczny. To włókno celulozowe, czyli sztuczne włókno z naturalnego surowca, jakim jest drewno. Powstaje z masy celulozowej z eukaliptusa, buku lub świerku, rozpuszczonej i przędzionej we włókno. Różni się więc od bawełny i lnu, ale też od poliestru wytwarzanego z ropy naftowej.Czym różni się tencel od wiskozy?Tencel Lyocell to nowsza generacja włókien wiskozowych, produkowana w innym procesie. Lenzing podaje, że odzyskuje ponad 99,8% rozpuszczalnika i zużywa mniej chemikaliów niż przy zwykłej wiskozie. W badaniu z 2024 roku dzianina z lyocellu była wytrzymalsza i mniej się kurczyła. Wiskoza lepiej znosiła jednak ścieranie.Czy pościel z tencelu jest dobra na lato?Tak, tencel dobrze sprawdza się latem. W badaniu z 2024 roku dzianina z lyocellu przepuszczała ponad dwa razy więcej powietrza niż bawełniana i lepiej chłonęła wilgoć. Sleep Foundation poleca tencel osobom, którym jest gorąco w nocy. Ostateczny komfort zależy jednak także od splotu i gramatury tkaniny.Czy tencel można prać w pralce?Wiele wyrobów z tencelu można prać w pralce na programie delikatnym, w zimnej lub letniej wodzie. Sleep Foundation zaznacza jednak, że część produktów z lyocellu nadaje się tylko do czyszczenia chemicznego. Zawsze trzeba sprawdzić metkę. Najlepiej suszyć tencel na powietrzu, bo wysoka temperatura może go uszkodzić.