Darmowa dostawa kołder obciążeniowych · pozostałe od 300 zł

Drzemka po obiedzie – czy jest zdrowa i ile powinna trwać?

Słuchaj artykułu Google Wavenet 8 min 0:00
Naciśnij play, aby słuchać

Drzemka po obiedzie wypada w badaniach najkorzystniej, gdy jest krótka i nie odbiera snu w nocy. Analiza z 2020 roku objęła 20 badań i ponad 313 tysięcy osób. Ryzyko chorób serca było najniższe przy drzemkach trwających do około 25 minut dziennie, a przy dłuższych wyraźnie rosło. Sama senność po obiedzie ma źródło w rytmie dobowym, a nie tylko w posiłku. Pojawia się nawet wtedy, gdy ktoś nie zjadł obiadu.

Dlaczego po obiedzie chce się spać?

Senność po obiedzie wynika głównie z rytmu dobowego, a posiłek ją jedynie nasila. Zjawisko ma w nauce nazwę popołudniowego spadku sprawności, po angielsku post-lunch dip. Przegląd Timothy’ego Monka z 2005 roku opisuje jego najważniejsze cechy.

CzynnikCo ustalono w badaniach
Rytm dobowyspadek ma podłoże biologiczne i wiąże się ze wzrostem skłonności do snu w środku popołudnia
Brak obiaduspadek pojawia się nawet bez posiłku i bez wiedzy o porze dnia
Obiad bogaty w węglowodanywyraźnie nasila spadek sprawności
Chronotypspadek częściej dotyczy osób o skrajnie porannym typie
Niedobór snupo skróconej nocy popołudniowa senność jest silniejsza

Z tabeli wynika ważna rzecz praktyczna. Obiad nie jest winowajcą. Rezygnacja z obiadu nie usunie popołudniowej senności, bo jej źródłem jest zegar biologiczny. Lżejszy obiad z mniejszą ilością węglowodanów może ją jednak złagodzić. Osoby, które wstają bardzo wcześnie, mogą odczuwać spadek energii mocniej. Więcej o typach dobowych wyjaśnia artykuł o chronotypie.

Znaczenie ma też to, co działo się w nocy. W badaniu z 2021 roku 17 studentów przyzwyczajonych do drzemki po lunchu spędziło popołudnie bez niej. Senność i zły nastrój wzrosły, a wyniki testów uwagi i pamięci roboczej się pogorszyły. Jasne, niebieskawe światło o natężeniu 1 000 luksów częściowo złagodziło te skutki. Dla osób, które nie mogą się zdrzemnąć, mocne światło jest więc jedną z opcji.

Senność po obiedzie bywa też mylona z nadmierną sennością. Krótki spadek energii, który mija po kwadransie odpoczynku, jest normalny. Silna senność każdego dnia, mimo pełnego snu w nocy, wymaga innego podejścia, o czym mowa w dalszej części.

Czy drzemka po obiedzie jest zdrowa?

Krótka drzemka po obiedzie wypada w badaniach znacznie korzystniej niż długa. Ryzyko rośnie razem z czasem drzemki. Trzy metaanalizy badań kohortowych pokazują ten sam kierunek. Wszystkie opierają się na deklaracjach uczestników o ich drzemkach.

MetaanalizaLiczba badańUczestnicyGłówny wynik
Liu i in., 2015798 163drzemki wiązały się z umiarkowanie wyższym ryzykiem zgonu, szczególnie powyżej 60 minut
Pan i in., 202020313 651najniższe ryzyko chorób serca przy drzemkach do około 25 minut dziennie, ryzyko zgonu rosnące wraz z długością drzemki
Wang i in., 202421371 306wyższe ryzyko zgonu u osób drzemiących niż u niedrzemiących

Najwięcej mówi analiza Pana i współpracowników z 2020 roku. Zależność między długością drzemki a chorobami serca miała kształt litery J. Ryzyko spadało przy drzemkach od 0 do 25 minut dziennie, a potem gwałtownie rosło. Podwyższone ryzyko dotyczyło zwłaszcza kobiet, osób starszych i długich drzemek. Ryzyko zgonu z dowolnej przyczyny rosło natomiast liniowo z długością drzemki.

Te wyniki nie dowodzą, że długa drzemka sama szkodzi. To badania obserwacyjne, które pokazują związek, a nie przyczynę. Potrzeba długiego snu w dzień może być objawem choroby, na przykład bezdechu sennego, i to choroba podnosi ryzyko. Autorzy analizy z 2015 roku zaznaczyli, że nie da się tego rozstrzygnąć. Ryzyko może wynikać z samej drzemki albo z nadmiernej ilości snu.

Praktyczny wniosek jest jednak spójny. Im krótsza drzemka, tym mniejsze ryzyko w danych. Regularna potrzeba spania w dzień dłużej niż godzinę to sygnał, żeby sprawdzić jakość snu nocnego. Objawy, które warto skonsultować, opisuje artykuł o bezdechu sennym.

Ile powinna trwać drzemka po obiedzie?

Drzemka po obiedzie powinna trwać od 10 do 25 minut. Dolną granicę wyznacza badanie Brooks i Lacka z 2006 roku, w którym najlepiej wypadła drzemka 10-minutowa. Górną granicę wyznacza analiza z 2020 roku, w której ryzyko chorób serca zaczynało rosnąć po 25 minutach dziennie.

Krótka drzemka ma też przewagę praktyczną. Łatwiej się po niej wstaje. Po 10-20 minutach sen jest zwykle jeszcze płytki, więc pobudka przychodzi łatwo. Dłuższa drzemka zwiększa szansę wejścia w sen głęboki. Wybudzenie z niego daje inercję snu, czyli przejściowe otępienie, które może trwać dłużej niż sama korzyść z odpoczynku. Etapy snu opisuje artykuł o fazach snu.

W zwykły dzień pracy najlepiej sprawdza się krótki odpoczynek z budzikiem. Szczegółowe porównanie drzemek 5-, 10-, 20- i 30-minutowych zawiera artykuł o power nap.

Do czasu drzemki trzeba doliczyć zasypianie. Budzik ustawiony na 20 minut od położenia się daje zwykle mniej snu, bo pierwsze minuty mijają na wyciszeniu. Kto zasypia bardzo szybko, może ustawić budzik krócej.

Długość drzemki dobrze jest też dopasować do pory obiadu. Im później obiad, tym krótsza powinna być drzemka, żeby nie zabrać snu nocnego. Późny obiad to dobry powód, by zastąpić drzemkę kilkoma minutami odpoczynku bez snu. Liczy się odstęp od nocy.

Jak drzemka po obiedzie wpływa na sen nocny?

Drzemka po obiedzie zmniejsza wieczorną senność, dlatego może opóźnić zaśnięcie. W ciągu dnia narasta presja snu, czyli potrzeba snu rosnąca z każdą godziną czuwania. Sen w dzień częściowo ją rozładowuje. Im dłuższa i późniejsza drzemka, tym mniej senności zostaje na wieczór.

Ten mechanizm ma największe znaczenie przy bezsenności. Osoba, która długo zasypia wieczorem, często odsypia w dzień, a drzemka znów utrudnia zaśnięcie. Powstaje błędne koło. Przy przewlekłych problemach ze snem lepiej zrezygnować z drzemek. Pomagają stałe godziny snu, które opisuje protokół higieny snu.

U osób bez problemów ze snem krótka drzemka zwykle nie szkodzi. Prosty test to obserwacja przez tydzień. Jeśli w dni z drzemką zasypianie wieczorem trwa dłużej niż w dni bez niej, drzemkę warto skrócić albo przesunąć wcześniej.

Codzienna potrzeba długiej drzemki mimo pełnego snu w nocy to sygnał ostrzegawczy. Przyczyną może być słaba jakość snu, bezdech senny, działanie leków albo inne choroby. W takiej sytuacji drzemka maskuje problem. Diagnostyką zaburzeń snu zajmuje się somnolog.

Szczególnej ostrożności wymaga drzemka przed jazdą samochodem. Inercja snu może przez pewien czas po pobudce wydłużać czas reakcji. Przed prowadzeniem auta warto odczekać, aż minie uczucie ciężkości.

Najczęściej zadawane pytania

Czy 30 minut drzemki po obiedzie to za długo?

Trochę za długo, jeśli drzemka ma być w pełni bezpieczna dla serca i snu. W analizie z 2020 roku ryzyko chorób serca było najniższe przy drzemkach do około 25 minut dziennie. Po 30 minutach rośnie też szansa na inercję snu. Kto budzi się po pół godzinie rozbity, powinien skrócić drzemkę.

Czy 2 godziny drzemki w dzień to dużo?

Tak, dwugodzinna drzemka to dużo. W metaanalizie z 2015 roku ryzyko zgonu było wyraźniejsze u osób drzemiących ponad 60 minut. Długi sen w dzień może też być objawem złej jakości snu nocnego albo choroby. Regularna potrzeba takiej drzemki to powód do konsultacji z lekarzem.

Czy ciężki obiad zwiększa senność?

Tak, obiad bogaty w węglowodany nasila popołudniową senność, co opisuje przegląd z 2005 roku. Nie jest jednak jej jedyną przyczyną. Spadek energii po południu pojawia się nawet bez posiłku, bo wynika z rytmu dobowego. Lżejszy obiad może więc złagodzić senność, ale jej nie usunie.

Czy codzienna drzemka po obiedzie jest normalna?

Krótka codzienna drzemka po obiedzie jest normalna i nie musi oznaczać problemu. Uwagi wymaga dopiero silna senność mimo pełnego snu w nocy albo potrzeba długiego snu w dzień. Taki objaw może wynikać z bezdechu sennego lub innej choroby. Jego przyczynę powinien ocenić lekarz.

Na jakich badaniach opiera się artykuł?

Artykuł opiera się na siedmiu publikacjach naukowych:

  • Monk T.H. (2005), The post-lunch dip in performance, Clinics in Sports Medicine
  • Romdhani M. i in. (2019), Sleep deprivation affects post-lunch dip performances, biomarkers of muscle damage and antioxidant status, Biology of Sport
  • Zhou Y. i in. (2021), Does Bright Light Counteract the Post-lunch Dip in Subjective States and Cognitive Performance Among Undergraduate Students?, Frontiers in Public Health
  • Liu X., Zhang Q., Shang X. (2015), Meta-analysis of self-reported daytime napping and risk of cardiovascular or all-cause mortality, Medical Science Monitor
  • Pan Z. i in. (2020), Association of napping and all-cause mortality and incident cardiovascular diseases: a dose-response meta analysis of cohort studies, Sleep Medicine
  • Wang M. i in. (2024), Association between self-reported napping and risk of cardiovascular disease and all-cause mortality: A meta-analysis of cohort studies, PLoS One
  • Brooks A., Lack L. (2006), A brief afternoon nap following nocturnal sleep restriction: which nap duration is most recuperative?, Sleep

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Przy silnej senności w ciągu dnia mimo pełnego snu w nocy skonsultuj się z lekarzem.

Kołdry obciążeniowe Makumi

Zamień wieczór w rytuał spokojnego snu

Naturalne materiały, ręczne szycie w Polsce i certyfikat OEKO-TEX® Standard 100. Dobierz wagę do swojej masy ciała.