Work-life balance – jak pogodzić pracę z życiem prywatnym?
Słuchaj artykułuGoogle Wavenet7 min0:00
Naciśnij play, aby słuchać
Work-life balance to równowaga między pracą a życiem prywatnym, która zostawia czas i energię na sen, odpoczynek, relacje i zdrowie. Nie oznacza dzielenia doby po połowie, lecz to, że praca nie wypiera na stałe innych sfer życia. Według WHO i Międzynarodowej Organizacji Pracy praca przez 55 godzin tygodniowo lub dłużej zwiększa ryzyko udaru o 35%. W Polsce od 26 kwietnia 2023 roku Kodeks pracy daje m.in. 5 dni urlopu opiekuńczego i prawo do wniosku o elastyczną organizację pracy. W odzyskaniu równowagi pomagają granice czasu pracy, realistyczne planowanie i ochrona czasu na regenerację.Czym jest work-life balance?Work-life balance to sposób łączenia pracy z życiem prywatnym, w którym praca nie odbywa się stale kosztem snu, odpoczynku i relacji. Równowaga wygląda inaczej u pracownika biurowego, osoby pracującej zmianowo, rodzica małego dziecka czy przedsiębiorcy.Intensywny okres w pracy nie oznacza od razu braku równowagi. Problem zaczyna się wtedy, gdy przeciążenie przestaje być przejściowe, a praca regularnie zajmuje czas przeznaczony na sen i życie prywatne.Obok pojęcia work-life balance funkcjonuje też work-life integration. To dwa różne sposoby organizowania dnia:Cecha
Work-life balance
Work-life integrationPodejście
wyraźne oddzielenie pracy od życia prywatnego
elastyczne łączenie obu sferGranice
stałe godziny pracy
płynne, zmienne w ciągu dniaGłówna zaleta
łatwiej odłączyć się od pracy
łatwiej dopasować dzień do obowiązkówGłówne ryzyko
mało elastyczności w zmiennej sytuacji
rozciągnięcie pracy na cały dzieńŻaden model nie jest lepszy dla wszystkich. Ważne jest, czy przyjęty sposób pracy zostawia wystarczająco dużo czasu na odpoczynek i sen.Jak długie godziny pracy wpływają na zdrowie?Długie godziny pracy zwiększają ryzyko chorób serca i udaru. Pokazała to pierwsza globalna analiza WHO i Międzynarodowej Organizacji Pracy (ILO) opublikowana w 2021 roku w czasopiśmie Environment International.Wynik analizy WHO i ILO
WartośćZgony w 2016 roku związane z pracą 55 godzin tygodniowo lub dłużej
745 tys.w tym z powodu udaru
398 tys.w tym z powodu choroby niedokrwiennej serca
347 tys.Wyższe ryzyko udaru przy 55+ godzinach tygodniowo
o 35%Wyższe ryzyko zgonu z powodu choroby niedokrwiennej serca
o 17%Odsetek ludzi na świecie pracujących tak długo
9%Porównanie dotyczyło osób pracujących 35-40 godzin tygodniowo. Według WHO długie godziny pracy odpowiadają za ok. jedną trzecią szacowanego obciążenia chorobami związanymi z pracą.Dyrektor generalny WHO zwrócił uwagę, że praca zdalna często zaciera granicę między domem a pracą. To jeden z powodów, dla których warto świadomie wyznaczać koniec dnia pracy.Długotrwały stres w pracy może prowadzić do wypalenia zawodowego. WHO opisuje je w klasyfikacji ICD-11 jako zespół wynikający z przewlekłego stresu w pracy, z którym nie udało się skutecznie poradzić. Wypalenie nie jest według WHO chorobą, lecz zjawiskiem związanym z pracą.Wymiar wypalenia według WHO
Jak może się przejawiaćWyczerpanie energii
uczucie wyczerpania, brak siłDystans wobec pracy
negatywne nastawienie lub cynizm wobec pracyObniżona skuteczność zawodowa
poczucie, że praca idzie gorzej niż wcześniejWpływ obciążenia psychicznego na odpoczynek opisuje artykuł o przemęczeniu psychicznym a śnie. Związek stresu z regeneracją omawia tekst stres a sen.Jakie prawa daje polski Kodeks pracy?Polski Kodeks pracy wyznacza granice czasu pracy i daje pracownikom uprawnienia ułatwiające łączenie pracy z życiem rodzinnym. Od 26 kwietnia 2023 roku obowiązują zmiany wdrażające unijną dyrektywę 2019/1158 o równowadze między życiem zawodowym a prywatnym.Uprawnienie
Zasady według Kodeksu pracy i Ministerstwa RodzinyNorma czasu pracy
8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w tygodniu (art. 129)Odpoczynek dobowy
co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku (art. 132)Odpoczynek tygodniowy
co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku (art. 133)Urlop opiekuńczy
5 dni w roku, bezpłatny (art. 173¹)Zwolnienie z powodu siły wyższej
2 dni albo 16 godzin w roku, z połową wynagrodzenia (art. 148¹)Elastyczna organizacja pracy
wniosek rodzica dziecka do 8 lat lub opiekunaUrlop rodzicielski
do 41 tygodni, przy porodzie mnogim do 43, w tym do 9 tygodni nieprzenoszalnych dla każdego rodzicaUrlop opiekuńczy służy osobistej opiece nad członkiem rodziny lub osobą z tego samego gospodarstwa domowego, która wymaga jej z poważnych względów medycznych. Zwolnienie z powodu siły wyższej dotyczy pilnych spraw rodzinnych, np. choroby lub wypadku, gdy potrzebna jest natychmiastowa obecność pracownika.Przepisy dają uprawnienia, ale same nie zapewniają równowagi. Przed decyzją warto sprawdzić aktualne brzmienie Kodeksu pracy lub zapytać Państwową Inspekcję Pracy.Kiedy szukać pomocy przy braku równowagi?Pomocy warto szukać, gdy brak równowagi utrzymuje się długo i nie poprawia się mimo odpoczynku. Zmiana nawyków pomaga przy codziennym przeciążeniu, ale nie zastępuje leczenia.Konsultację z lekarzem, psychologiem lub psychoterapeutą warto rozważyć przy długotrwałych problemach ze snem, obniżonym nastroju, silnym lęku albo wyczerpaniu utrudniającym codzienne życie. Sygnałem jest też narastający cynizm wobec pracy, który WHO wymienia jako jeden z wymiarów wypalenia.Przy mobbingu, dyskryminacji lub łamaniu praw pracowniczych pomóc może dział HR, związek zawodowy albo Państwowa Inspekcja Pracy. W razie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia, w tym myśli o zrobieniu sobie krzywdy, trzeba zadzwonić pod numer alarmowy 112.Jak zadbać o work-life balance na co dzień?O work-life balance dba się, wyznaczając granice czasu pracy, planując realistycznie i chroniąc czas na odpoczynek. Część zmian zależy od pracownika, a część od pracodawcy.Po stronie pracownika
Po stronie pracodawcystała godzina zakończenia pracy
realistyczne terminy i liczba zadańwyciszenie służbowych powiadomień po godzinach
ograniczenie kontaktu po godzinach pracyrealistyczny plan dnia z zapasem czasu
przewidywalne grafikiregularne przerwy w ciągu dnia
zastępstwa podczas urlopówkorzystanie z urlopu na rzeczywisty odpoczynek
elastyczna organizacja pracy, gdy pozwala na to stanowiskoWHO i ILO zalecają, by pracodawcy i pracownicy uzgadniali maksymalną liczbę godzin pracy. Proponują też takie dzielenie się obowiązkami, by czas pracy nie przekraczał 55 godzin tygodniowo.Przy pracy zdalnej pomaga osobne miejsce do pracy i stały rytuał kończenia dnia, np. zamknięcie laptopa i krótki spacer. Wieczorne wyciszenie ułatwiają techniki relaksacyjne przed snem i stała rutyna przed snem. Zasady zdrowego snu zbiera kompendium higieny snu.Osobom pracującym przy komputerze poświęcony jest artykuł o kołdrze obciążeniowej dla pracujących. Skutki niedoboru snu opisuje tekst o tym, jakie są skutki braku snu.Zadbaj o warunki sprzyjające wieczornemu odpoczynkowiInformacja od Makumi – szyjemy kołdry, dlatego tę sekcję oznaczamy jako treść producenta.Sen jest jednym z elementów regeneracji po zakończeniu pracy. Poznaj kołdry Makumi stworzone z myślą o komforcie nocnego odpoczynku.Zobacz kołdry MakumiZapytaj o dobór+48 577 709 797sklep@makumi.euNajczęściej zadawane pytaniaCo oznacza work-life balance?Work-life balance oznacza równowagę między pracą a życiem prywatnym. Nie wymaga dzielenia doby po połowie. Chodzi o to, by praca nie odbywała się stale kosztem snu, odpoczynku, relacji i zdrowia. Równowaga wygląda inaczej u każdego, w zależności od rodzaju pracy, obowiązków rodzinnych i potrzeb danej osoby.Ile godzin pracy w tygodniu jest szkodliwe dla zdrowia?Według analizy WHO i ILO z 2021 roku szczególnie szkodliwa jest praca przez 55 godzin tygodniowo lub dłużej. W porównaniu z pracą 35-40 godzin zwiększa ona ryzyko udaru o 35%. Ryzyko zgonu z powodu choroby niedokrwiennej serca rośnie o 17%. Polski Kodeks pracy przewiduje normę przeciętnie 40 godzin tygodniowo.Czy praca zdalna poprawia work-life balance?Praca zdalna może pomagać, bo ogranicza dojazdy i daje więcej elastyczności. Może też jednak zacierać granicę między pracą a domem, na co zwrócił uwagę dyrektor generalny WHO. Pomaga wtedy stała godzina zakończenia pracy, osobne miejsce do pracy i wyciszenie służbowych powiadomień po godzinach.Jakie prawa daje pracownikowi dyrektywa work-life balance?Dyrektywę 2019/1158 wdrożono do Kodeksu pracy od 26 kwietnia 2023 roku. Pracownik ma m.in. prawo do 5 dni bezpłatnego urlopu opiekuńczego w roku. Przysługuje mu też zwolnienie z powodu siły wyższej, 2 dni albo 16 godzin z połową wynagrodzenia. Rodzic dziecka do 8 lat może wnioskować o elastyczną organizację pracy.Na jakich źródłach opiera się artykuł?Wpływ długich godzin pracy na zdrowie opisuje komunikat WHO i ILO z 17 maja 2021 roku o analizie w Environment International. Definicję wypalenia zawodowego podaje WHO w opisie klasyfikacji ICD-11. Zmiany w Kodeksie pracy od 26 kwietnia 2023 roku opisuje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Normy czasu pracy i odpoczynku określają art. 129, 132 i 133 Kodeksu pracy. Urlop opiekuńczy i zwolnienie z powodu siły wyższej regulują art. 173¹ i 148¹ Kodeksu pracy.Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani medycznej. Przed skorzystaniem z uprawnień pracowniczych sprawdź aktualne przepisy.
Work-life balance to równowaga między pracą a życiem prywatnym, która zostawia czas i energię na sen, odpoczynek, relacje i zdrowie. Nie oznacza dzielenia doby po połowie, lecz to, że praca nie wypiera na stałe innych sfer życia. Według WHO i Międzynarodowej Organizacji Pracy praca przez 55 godzin tygodniowo lub dłużej zwiększa ryzyko udaru o 35%. W Polsce od 26 kwietnia 2023 roku Kodeks pracy daje m.in. 5 dni urlopu opiekuńczego i prawo do wniosku o elastyczną organizację pracy. W odzyskaniu równowagi pomagają granice czasu pracy, realistyczne planowanie i ochrona czasu na regenerację.
Work-life balance to sposób łączenia pracy z życiem prywatnym, w którym praca nie odbywa się stale kosztem snu, odpoczynku i relacji. Równowaga wygląda inaczej u pracownika biurowego, osoby pracującej zmianowo, rodzica małego dziecka czy przedsiębiorcy.
Intensywny okres w pracy nie oznacza od razu braku równowagi. Problem zaczyna się wtedy, gdy przeciążenie przestaje być przejściowe, a praca regularnie zajmuje czas przeznaczony na sen i życie prywatne.
Obok pojęcia work-life balance funkcjonuje też work-life integration. To dwa różne sposoby organizowania dnia:
Cecha
Work-life balance
Work-life integration
Podejście
wyraźne oddzielenie pracy od życia prywatnego
elastyczne łączenie obu sfer
Granice
stałe godziny pracy
płynne, zmienne w ciągu dnia
Główna zaleta
łatwiej odłączyć się od pracy
łatwiej dopasować dzień do obowiązków
Główne ryzyko
mało elastyczności w zmiennej sytuacji
rozciągnięcie pracy na cały dzień
Żaden model nie jest lepszy dla wszystkich. Ważne jest, czy przyjęty sposób pracy zostawia wystarczająco dużo czasu na odpoczynek i sen.
Jak długie godziny pracy wpływają na zdrowie?
Długie godziny pracy zwiększają ryzyko chorób serca i udaru. Pokazała to pierwsza globalna analiza WHO i Międzynarodowej Organizacji Pracy (ILO) opublikowana w 2021 roku w czasopiśmie Environment International.
Wynik analizy WHO i ILO
Wartość
Zgony w 2016 roku związane z pracą 55 godzin tygodniowo lub dłużej
745 tys.
w tym z powodu udaru
398 tys.
w tym z powodu choroby niedokrwiennej serca
347 tys.
Wyższe ryzyko udaru przy 55+ godzinach tygodniowo
o 35%
Wyższe ryzyko zgonu z powodu choroby niedokrwiennej serca
o 17%
Odsetek ludzi na świecie pracujących tak długo
9%
Porównanie dotyczyło osób pracujących 35-40 godzin tygodniowo. Według WHO długie godziny pracy odpowiadają za ok. jedną trzecią szacowanego obciążenia chorobami związanymi z pracą.
Dyrektor generalny WHO zwrócił uwagę, że praca zdalna często zaciera granicę między domem a pracą. To jeden z powodów, dla których warto świadomie wyznaczać koniec dnia pracy.
Długotrwały stres w pracy może prowadzić do wypalenia zawodowego. WHO opisuje je w klasyfikacji ICD-11 jako zespół wynikający z przewlekłego stresu w pracy, z którym nie udało się skutecznie poradzić. Wypalenie nie jest według WHO chorobą, lecz zjawiskiem związanym z pracą.
Polski Kodeks pracy wyznacza granice czasu pracy i daje pracownikom uprawnienia ułatwiające łączenie pracy z życiem rodzinnym. Od 26 kwietnia 2023 roku obowiązują zmiany wdrażające unijną dyrektywę 2019/1158 o równowadze między życiem zawodowym a prywatnym.
Uprawnienie
Zasady według Kodeksu pracy i Ministerstwa Rodziny
Norma czasu pracy
8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w tygodniu (art. 129)
Odpoczynek dobowy
co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku (art. 132)
Odpoczynek tygodniowy
co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku (art. 133)
Urlop opiekuńczy
5 dni w roku, bezpłatny (art. 173¹)
Zwolnienie z powodu siły wyższej
2 dni albo 16 godzin w roku, z połową wynagrodzenia (art. 148¹)
Elastyczna organizacja pracy
wniosek rodzica dziecka do 8 lat lub opiekuna
Urlop rodzicielski
do 41 tygodni, przy porodzie mnogim do 43, w tym do 9 tygodni nieprzenoszalnych dla każdego rodzica
Urlop opiekuńczy służy osobistej opiece nad członkiem rodziny lub osobą z tego samego gospodarstwa domowego, która wymaga jej z poważnych względów medycznych. Zwolnienie z powodu siły wyższej dotyczy pilnych spraw rodzinnych, np. choroby lub wypadku, gdy potrzebna jest natychmiastowa obecność pracownika.
Przepisy dają uprawnienia, ale same nie zapewniają równowagi. Przed decyzją warto sprawdzić aktualne brzmienie Kodeksu pracy lub zapytać Państwową Inspekcję Pracy.
Kiedy szukać pomocy przy braku równowagi?
Pomocy warto szukać, gdy brak równowagi utrzymuje się długo i nie poprawia się mimo odpoczynku. Zmiana nawyków pomaga przy codziennym przeciążeniu, ale nie zastępuje leczenia.
Konsultację z lekarzem, psychologiem lub psychoterapeutą warto rozważyć przy długotrwałych problemach ze snem, obniżonym nastroju, silnym lęku albo wyczerpaniu utrudniającym codzienne życie. Sygnałem jest też narastający cynizm wobec pracy, który WHO wymienia jako jeden z wymiarów wypalenia.
Przy mobbingu, dyskryminacji lub łamaniu praw pracowniczych pomóc może dział HR, związek zawodowy albo Państwowa Inspekcja Pracy. W razie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia, w tym myśli o zrobieniu sobie krzywdy, trzeba zadzwonić pod numer alarmowy 112.
Jak zadbać o work-life balance na co dzień?
O work-life balance dba się, wyznaczając granice czasu pracy, planując realistycznie i chroniąc czas na odpoczynek. Część zmian zależy od pracownika, a część od pracodawcy.
Po stronie pracownika
Po stronie pracodawcy
stała godzina zakończenia pracy
realistyczne terminy i liczba zadań
wyciszenie służbowych powiadomień po godzinach
ograniczenie kontaktu po godzinach pracy
realistyczny plan dnia z zapasem czasu
przewidywalne grafiki
regularne przerwy w ciągu dnia
zastępstwa podczas urlopów
korzystanie z urlopu na rzeczywisty odpoczynek
elastyczna organizacja pracy, gdy pozwala na to stanowisko
WHO i ILO zalecają, by pracodawcy i pracownicy uzgadniali maksymalną liczbę godzin pracy. Proponują też takie dzielenie się obowiązkami, by czas pracy nie przekraczał 55 godzin tygodniowo.
Work-life balance oznacza równowagę między pracą a życiem prywatnym. Nie wymaga dzielenia doby po połowie. Chodzi o to, by praca nie odbywała się stale kosztem snu, odpoczynku, relacji i zdrowia. Równowaga wygląda inaczej u każdego, w zależności od rodzaju pracy, obowiązków rodzinnych i potrzeb danej osoby.
Ile godzin pracy w tygodniu jest szkodliwe dla zdrowia?
Według analizy WHO i ILO z 2021 roku szczególnie szkodliwa jest praca przez 55 godzin tygodniowo lub dłużej. W porównaniu z pracą 35-40 godzin zwiększa ona ryzyko udaru o 35%. Ryzyko zgonu z powodu choroby niedokrwiennej serca rośnie o 17%. Polski Kodeks pracy przewiduje normę przeciętnie 40 godzin tygodniowo.
Czy praca zdalna poprawia work-life balance?
Praca zdalna może pomagać, bo ogranicza dojazdy i daje więcej elastyczności. Może też jednak zacierać granicę między pracą a domem, na co zwrócił uwagę dyrektor generalny WHO. Pomaga wtedy stała godzina zakończenia pracy, osobne miejsce do pracy i wyciszenie służbowych powiadomień po godzinach.
Jakie prawa daje pracownikowi dyrektywa work-life balance?
Dyrektywę 2019/1158 wdrożono do Kodeksu pracy od 26 kwietnia 2023 roku. Pracownik ma m.in. prawo do 5 dni bezpłatnego urlopu opiekuńczego w roku. Przysługuje mu też zwolnienie z powodu siły wyższej, 2 dni albo 16 godzin z połową wynagrodzenia. Rodzic dziecka do 8 lat może wnioskować o elastyczną organizację pracy.
Na jakich źródłach opiera się artykuł?
Wpływ długich godzin pracy na zdrowie opisuje komunikat WHO i ILO z 17 maja 2021 roku o analizie w Environment International. Definicję wypalenia zawodowego podaje WHO w opisie klasyfikacji ICD-11. Zmiany w Kodeksie pracy od 26 kwietnia 2023 roku opisuje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Normy czasu pracy i odpoczynku określają art. 129, 132 i 133 Kodeksu pracy. Urlop opiekuńczy i zwolnienie z powodu siły wyższej regulują art. 173¹ i 148¹ Kodeksu pracy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani medycznej. Przed skorzystaniem z uprawnień pracowniczych sprawdź aktualne przepisy.
Kołdry obciążeniowe Makumi
Zamień wieczór w rytuał spokojnego snu
Naturalne materiały, ręczne szycie w Polsce i certyfikat OEKO-TEX® Standard 100. Dobierz wagę do swojej masy ciała.
Aby zapewnić jak najlepsze wrażenia, korzystamy z technologii, takich jak pliki cookie, do przechowywania i/lub uzyskiwania dostępu do informacji o urządzeniu. Zgoda na te technologie pozwoli nam przetwarzać dane, takie jak zachowanie podczas przeglądania lub unikalne identyfikatory na tej stronie. Brak wyrażenia zgody lub wycofanie zgody może niekorzystnie wpłynąć na niektóre cechy i funkcje.
Funkcjonalne
Zawsze aktywne
Przechowywanie lub dostęp do danych technicznych jest ściśle konieczny do uzasadnionego celu umożliwienia korzystania z konkretnej usługi wyraźnie żądanej przez subskrybenta lub użytkownika, lub wyłącznie w celu przeprowadzenia transmisji komunikatu przez sieć łączności elektronicznej.
Preferencje
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest niezbędny do uzasadnionego celu przechowywania preferencji, o które nie prosi subskrybent lub użytkownik.
Statystyka
Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do celów statystycznych.Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do anonimowych celów statystycznych. Bez wezwania do sądu, dobrowolnego podporządkowania się dostawcy usług internetowych lub dodatkowych zapisów od strony trzeciej, informacje przechowywane lub pobierane wyłącznie w tym celu zwykle nie mogą być wykorzystywane do identyfikacji użytkownika.
Marketing
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest wymagany do tworzenia profili użytkowników w celu wysyłania reklam lub śledzenia użytkownika na stronie internetowej lub na kilku stronach internetowych w podobnych celach marketingowych.