Darmowa dostawa kołder obciążeniowych · pozostałe od 300 zł

Work-life balance – jak pogodzić pracę z życiem prywatnym?

Słuchaj artykułu Google Wavenet 7 min 0:00
Naciśnij play, aby słuchać

Work-life balance to równowaga między pracą a życiem prywatnym, która zostawia czas i energię na sen, odpoczynek, relacje i zdrowie. Nie oznacza dzielenia doby po połowie, lecz to, że praca nie wypiera na stałe innych sfer życia. Według WHO i Międzynarodowej Organizacji Pracy praca przez 55 godzin tygodniowo lub dłużej zwiększa ryzyko udaru o 35%. W Polsce od 26 kwietnia 2023 roku Kodeks pracy daje m.in. 5 dni urlopu opiekuńczego i prawo do wniosku o elastyczną organizację pracy. W odzyskaniu równowagi pomagają granice czasu pracy, realistyczne planowanie i ochrona czasu na regenerację.

Czym jest work-life balance?

Work-life balance to sposób łączenia pracy z życiem prywatnym, w którym praca nie odbywa się stale kosztem snu, odpoczynku i relacji. Równowaga wygląda inaczej u pracownika biurowego, osoby pracującej zmianowo, rodzica małego dziecka czy przedsiębiorcy.

Intensywny okres w pracy nie oznacza od razu braku równowagi. Problem zaczyna się wtedy, gdy przeciążenie przestaje być przejściowe, a praca regularnie zajmuje czas przeznaczony na sen i życie prywatne.

Obok pojęcia work-life balance funkcjonuje też work-life integration. To dwa różne sposoby organizowania dnia:

CechaWork-life balanceWork-life integration
Podejściewyraźne oddzielenie pracy od życia prywatnegoelastyczne łączenie obu sfer
Granicestałe godziny pracypłynne, zmienne w ciągu dnia
Główna zaletałatwiej odłączyć się od pracyłatwiej dopasować dzień do obowiązków
Główne ryzykomało elastyczności w zmiennej sytuacjirozciągnięcie pracy na cały dzień

Żaden model nie jest lepszy dla wszystkich. Ważne jest, czy przyjęty sposób pracy zostawia wystarczająco dużo czasu na odpoczynek i sen.

Jak długie godziny pracy wpływają na zdrowie?

Długie godziny pracy zwiększają ryzyko chorób serca i udaru. Pokazała to pierwsza globalna analiza WHO i Międzynarodowej Organizacji Pracy (ILO) opublikowana w 2021 roku w czasopiśmie Environment International.

Wynik analizy WHO i ILOWartość
Zgony w 2016 roku związane z pracą 55 godzin tygodniowo lub dłużej745 tys.
w tym z powodu udaru398 tys.
w tym z powodu choroby niedokrwiennej serca347 tys.
Wyższe ryzyko udaru przy 55+ godzinach tygodniowoo 35%
Wyższe ryzyko zgonu z powodu choroby niedokrwiennej sercao 17%
Odsetek ludzi na świecie pracujących tak długo9%

Porównanie dotyczyło osób pracujących 35-40 godzin tygodniowo. Według WHO długie godziny pracy odpowiadają za ok. jedną trzecią szacowanego obciążenia chorobami związanymi z pracą.

Dyrektor generalny WHO zwrócił uwagę, że praca zdalna często zaciera granicę między domem a pracą. To jeden z powodów, dla których warto świadomie wyznaczać koniec dnia pracy.

Długotrwały stres w pracy może prowadzić do wypalenia zawodowego. WHO opisuje je w klasyfikacji ICD-11 jako zespół wynikający z przewlekłego stresu w pracy, z którym nie udało się skutecznie poradzić. Wypalenie nie jest według WHO chorobą, lecz zjawiskiem związanym z pracą.

Wymiar wypalenia według WHOJak może się przejawiać
Wyczerpanie energiiuczucie wyczerpania, brak sił
Dystans wobec pracynegatywne nastawienie lub cynizm wobec pracy
Obniżona skuteczność zawodowapoczucie, że praca idzie gorzej niż wcześniej

Wpływ obciążenia psychicznego na odpoczynek opisuje artykuł o przemęczeniu psychicznym a śnie. Związek stresu z regeneracją omawia tekst stres a sen.

Jakie prawa daje polski Kodeks pracy?

Polski Kodeks pracy wyznacza granice czasu pracy i daje pracownikom uprawnienia ułatwiające łączenie pracy z życiem rodzinnym. Od 26 kwietnia 2023 roku obowiązują zmiany wdrażające unijną dyrektywę 2019/1158 o równowadze między życiem zawodowym a prywatnym.

UprawnienieZasady według Kodeksu pracy i Ministerstwa Rodziny
Norma czasu pracy8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w tygodniu (art. 129)
Odpoczynek dobowyco najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku (art. 132)
Odpoczynek tygodniowyco najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku (art. 133)
Urlop opiekuńczy5 dni w roku, bezpłatny (art. 173¹)
Zwolnienie z powodu siły wyższej2 dni albo 16 godzin w roku, z połową wynagrodzenia (art. 148¹)
Elastyczna organizacja pracywniosek rodzica dziecka do 8 lat lub opiekuna
Urlop rodzicielskido 41 tygodni, przy porodzie mnogim do 43, w tym do 9 tygodni nieprzenoszalnych dla każdego rodzica

Urlop opiekuńczy służy osobistej opiece nad członkiem rodziny lub osobą z tego samego gospodarstwa domowego, która wymaga jej z poważnych względów medycznych. Zwolnienie z powodu siły wyższej dotyczy pilnych spraw rodzinnych, np. choroby lub wypadku, gdy potrzebna jest natychmiastowa obecność pracownika.

Przepisy dają uprawnienia, ale same nie zapewniają równowagi. Przed decyzją warto sprawdzić aktualne brzmienie Kodeksu pracy lub zapytać Państwową Inspekcję Pracy.

Kiedy szukać pomocy przy braku równowagi?

Pomocy warto szukać, gdy brak równowagi utrzymuje się długo i nie poprawia się mimo odpoczynku. Zmiana nawyków pomaga przy codziennym przeciążeniu, ale nie zastępuje leczenia.

Konsultację z lekarzem, psychologiem lub psychoterapeutą warto rozważyć przy długotrwałych problemach ze snem, obniżonym nastroju, silnym lęku albo wyczerpaniu utrudniającym codzienne życie. Sygnałem jest też narastający cynizm wobec pracy, który WHO wymienia jako jeden z wymiarów wypalenia.

Przy mobbingu, dyskryminacji lub łamaniu praw pracowniczych pomóc może dział HR, związek zawodowy albo Państwowa Inspekcja Pracy. W razie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia, w tym myśli o zrobieniu sobie krzywdy, trzeba zadzwonić pod numer alarmowy 112.

Jak zadbać o work-life balance na co dzień?

O work-life balance dba się, wyznaczając granice czasu pracy, planując realistycznie i chroniąc czas na odpoczynek. Część zmian zależy od pracownika, a część od pracodawcy.

Po stronie pracownikaPo stronie pracodawcy
stała godzina zakończenia pracyrealistyczne terminy i liczba zadań
wyciszenie służbowych powiadomień po godzinachograniczenie kontaktu po godzinach pracy
realistyczny plan dnia z zapasem czasuprzewidywalne grafiki
regularne przerwy w ciągu dniazastępstwa podczas urlopów
korzystanie z urlopu na rzeczywisty odpoczynekelastyczna organizacja pracy, gdy pozwala na to stanowisko

WHO i ILO zalecają, by pracodawcy i pracownicy uzgadniali maksymalną liczbę godzin pracy. Proponują też takie dzielenie się obowiązkami, by czas pracy nie przekraczał 55 godzin tygodniowo.

Przy pracy zdalnej pomaga osobne miejsce do pracy i stały rytuał kończenia dnia, np. zamknięcie laptopa i krótki spacer. Wieczorne wyciszenie ułatwiają techniki relaksacyjne przed snem i stała rutyna przed snem. Zasady zdrowego snu zbiera kompendium higieny snu.

Osobom pracującym przy komputerze poświęcony jest artykuł o kołdrze obciążeniowej dla pracujących. Skutki niedoboru snu opisuje tekst o tym, jakie są skutki braku snu.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza work-life balance?

Work-life balance oznacza równowagę między pracą a życiem prywatnym. Nie wymaga dzielenia doby po połowie. Chodzi o to, by praca nie odbywała się stale kosztem snu, odpoczynku, relacji i zdrowia. Równowaga wygląda inaczej u każdego, w zależności od rodzaju pracy, obowiązków rodzinnych i potrzeb danej osoby.

Ile godzin pracy w tygodniu jest szkodliwe dla zdrowia?

Według analizy WHO i ILO z 2021 roku szczególnie szkodliwa jest praca przez 55 godzin tygodniowo lub dłużej. W porównaniu z pracą 35-40 godzin zwiększa ona ryzyko udaru o 35%. Ryzyko zgonu z powodu choroby niedokrwiennej serca rośnie o 17%. Polski Kodeks pracy przewiduje normę przeciętnie 40 godzin tygodniowo.

Czy praca zdalna poprawia work-life balance?

Praca zdalna może pomagać, bo ogranicza dojazdy i daje więcej elastyczności. Może też jednak zacierać granicę między pracą a domem, na co zwrócił uwagę dyrektor generalny WHO. Pomaga wtedy stała godzina zakończenia pracy, osobne miejsce do pracy i wyciszenie służbowych powiadomień po godzinach.

Jakie prawa daje pracownikowi dyrektywa work-life balance?

Dyrektywę 2019/1158 wdrożono do Kodeksu pracy od 26 kwietnia 2023 roku. Pracownik ma m.in. prawo do 5 dni bezpłatnego urlopu opiekuńczego w roku. Przysługuje mu też zwolnienie z powodu siły wyższej, 2 dni albo 16 godzin z połową wynagrodzenia. Rodzic dziecka do 8 lat może wnioskować o elastyczną organizację pracy.

Na jakich źródłach opiera się artykuł?

Wpływ długich godzin pracy na zdrowie opisuje komunikat WHO i ILO z 17 maja 2021 roku o analizie w Environment International. Definicję wypalenia zawodowego podaje WHO w opisie klasyfikacji ICD-11. Zmiany w Kodeksie pracy od 26 kwietnia 2023 roku opisuje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Normy czasu pracy i odpoczynku określają art. 129, 132 i 133 Kodeksu pracy. Urlop opiekuńczy i zwolnienie z powodu siły wyższej regulują art. 173¹ i 148¹ Kodeksu pracy.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani medycznej. Przed skorzystaniem z uprawnień pracowniczych sprawdź aktualne przepisy.

Kołdry obciążeniowe Makumi

Zamień wieczór w rytuał spokojnego snu

Naturalne materiały, ręczne szycie w Polsce i certyfikat OEKO-TEX® Standard 100. Dobierz wagę do swojej masy ciała.